Westerdokseiland
Mensen maken het...
“...een Nieuw Amsterdam, waar vrijheid, dynamiek en creativiteit hand in hand gaan met solidariteit, geborgenheid en sociale rechtvaardigheid.” Dat zegt het Amsterdamse stadsbestuur in het programakkoord voor 2006 - 2010. Mensen wil men aanspreken op de individuele talenten om de stad te laten profiteren van de veelzijdigheid die de stad kenmerkt. Creativiteit en ondernemingszin worden genoemd als de motoren van de economie en diversiteit als de kracht van de stad.
Creativiteit en ondernemingszin zijn zonder meer te zien op het Westerdokseiland waar een grootscheeps bouwproject aan de gang is. Bouwprocessen zijn per definitie creatief. Ze herscheppen een omgeving waar in dit geval dan wel een gebied met veel vrijheid voor moest wijken. Dat is gebeurd en nu verrijst op eén van de meest prominente plekken van Amsterdam een gigantisch complex van bouwblokken die een belangrijk deel van het gezicht van Amsterdam zullen gaan vormen. Het is te vroeg voor een oordeel, maar de eerste gevelwanden geven toch wel enige reden tot zorg over het moment dat de steigers en kranen met de bouwers verdwenen zijn. Wordt dit een visitekaartje van de stad en een toonbeeld van vrijheid, dynamiek en creativiteit? En mogelijk zelfs wel schoonheid, elegantie en ook wat frivoliteit en inspiratie?
De zorg is dat we misschien niet veel meer moeten verwachten dan wat te zien is aan de oostkant van de binnenstad: de “oostblokken” aan de Piet Heinkade. Meer een uitdrukking van orde, saaiheid en uniformering. Ze doen denken aan regimenten, geblokte discipline, woonkazernes. Waar vind je hier de vrijheid en diversiteit gevonden worden, de creativiteit, waar kan het individuele talent zich laten zien?
Piet Heinkade
Dat kan wel gevonden worden op een steenworp afstand aan de andere kant van de spoordijk, aan de Dijksgracht. Een klinkerweg wordt daar omzoomd door woonboten aan de ene kant. Aan de andere kant tegen het talud van de spoordijk is openbare ruimte in gebruik genomen voor schuurtjes, zitplekken, werkplaatsjes en speelplekken. Daartussen zijn nog wat parkeerplaatsen voor auto's en fietsen. Vrijheid, creativiteit, diversiteit, individuele ontplooing en dynamiek volop en ook nog wel een gevoel van geborgenheid. Verrassend en spannend. Maar de Dijksgracht wordt aangepakt. Een stedebouwkundig plan is ontwikkeld en het gebiedje zal op orde worden gebracht. De geprivatiseerde openbare ruimte zal terugveroverd worden van de gebruikers. Voor de woonboten zullen nette aanlegsteigers verschijnen en de walkant opgeschoond. Maar vooralsnog is er nog hoop: woonboten blijven en daarmee de diversiteit en verrassing. Ook in het Westerdok is de opschoningsoperatie zichtbaar niet in staat gebleken deze uiterst individuele woonvorm tot de orde te roepen. Alhoewel de ontwikkeling van het gebied de marktprijs van de ligplaatsen opdrijft en nu ook hier mensen met meer geld en aantrekt. En daarmee de uitstraling van creativiteit en diversiteit veranderen.
Dijksgracht
Eén van de taken van de overheid is om een zekere orde te handhaven en er voor te zorgen dat belangen van individuen niet een inbreuk maken op het leven van anderen. Dit leidt per definitie tot spanningen tussen die ordenende taak en de vrijheid van het individu. Veel mensen hebben de behoefte op een of andere manier hun leefruimte vorm te geven en zich daardoor als individu te uiten. Maar dat hoeft niet zo'n grote zorg te zijn. In de nieuwe woonwijken kun je zien dat, waar men die ruimte gekregen heeft, de individuele invulling ervan meestal beperkt wordt door de diversiteit van het aanbod van de tuincentra.
Als creativiteit en diversiteit zo belangrijk voor de stad zijn moet de stedelijke omgeving dat stimuleren door mensen de ruimte te laten zich te uiten. En door de eigen uitstraling die uitingen uit te dagen en te inspireren. Mensen maken Amsterdam, als ze de ruimte ervoor hebben.
Amsterdam, october 2007