De andere kant
“Feel the Rhythm of Diversity”. Ook voor die krantlezende, grijsharige blanke man in een colbertjasje zittend tegen het hekwerk rond het Tha Spot jongeren eiland in het Bijlmerpark? Mogelijk een vraag voor de overwegend zwarte bezoekers van een zonovergoten Kwakoe Festival.
De verwachte overdadigheid van de Canal Parade noopte tot het verlaten van de binnenstad op die zaterdagmiddag. Een lang gewenst bezoek aan Kwakoe en de behoefte aan informatie voor de verbetering van de eigen keuken bepaalde de richting. De Gamma en de Bouwmaat voldeden voorlopig aan het laatste, aangevuld door de Mediamarkt voor de apparatuur. Het beeld van de Bijlmerbajes, aan de andere kant van het spoor, suggereert een schril contrast tussen gedwongen soberheid en de eindeloze mogelijkheden om je eigen woonomgeving vorm te geven.
Een ander contrast viel op bij de wandeling van de Arena Boulevard naar het Bijlmerplein, van een lege steenvlakte omringd door grootschalig aanbod van consumptie en vermaak naar een doolhof van passages en pleintjes met een uitgebreide varieteit in soort en schaal van aanbod. Een passende opmaat voor een bezoek aan het festival van rook en vuur, ijs en drank, bradend vlees en kleurrijke vruchten, geuren en melodieën met als kern het voetbaltoernooi waarmee het allemaal begon. Een veld omsingeld door professionele festival faciliteiten en geïmproviseerde uitspanningen en stalletjes van latten, plastic en allerlei andere nuttige materialen. De tussenliggende paden en ruimtes werden druk bevolkt door een gemoedelijke menigte van alle leeftijden. Een ontspannen omgeving die op het gemak stelde.
Op een uitspanning trok een spandoek de aandacht met het opschrift: “Home Sweet Home” omdat het overeenkwam met een ‘thuisgevoel’ dat ontstaan was. De herinnering aan de vele jaren van werken en wonen in Zuid Afrika is hiervoor geen afdoende verklaring, daarvoor zijn de trauma’s van apartheid nog te voelbaar in dat land. Waarschijnlijk waren het vooral de ervaringen in de illegale, informele krottenwijken daar met hun hutten van golfplaat, karton en plastic. De ‘eigen’ gebieden waar het leven moeilijk is, maar vaak een welwillende gemoedelijkheid je welkom heet. Maar ook herinneringen aan landen als Swaziland, Ethiopië en Nicaragua waar de westerse beschaving minder dominante inbreuken heeft gemaakt dan in het formele Zuid Afrika.
Eerder die week leidde een wandeling door een wijkje in Kadoelen aan de teen van de A-10 in Amsterdam-Noord met keurige straten met rijtjeshuizen en 2-onder-1-kap villa’s. Niet zo lang geleden gebouwd volgens beschaafd modern ontwerpen met lichtgekleurde materialen. Spontaan presenteerde zich de associatie: “van vreemde smetten vrij”. Cynisch en ongepast want niet gebaseerd op enige kennis van het wijkje. Maar toch leidend tot de vraag of dit het beeld is van een “prachtwijk” als tegenovergestelde van een probleemwijk. En in hoeverre exporteren de bewoners van deze en vergelijkbare wijken het prachtideaal van hun wooncultuur uit als beleidsvormers en –uitvoerders naar de leefwerelden van anderen?
Terugkerend van de wandeling door Kadoelen en andere delen van Noord trof het contrast met het centrum van Amsterdam aan de andere kant van het IJ. Het openlijke aanbod van “sex, and drugs and rock-and-roll” is in volle tegenstelling met de cultuur aan de andere kant waar zulk zaken verondersteld worden binnen de muren en normen te blijven. Maar misschien is dit aanbod de noodzakelijke uitlaatklep voor het kunnen handhaven van de meer genormeerde wijkgemeenschappen. Maar confronterend is het wel. Misschien een nuttige confrontatie als het leidt tot opnieuw doorgronden en herwaarderen van de eigen beperkingen en aannames. Andere kanten, culturen als spiegels van de eigen kant, maar niet bij voorbaat de verkeerde kant. Facetten die in samenhang een stad tot een juweel kunnen maken.
Terugkerend uit de Bijlmer naar de binnenstad, met deze gedachten in het hoofd, passeerde een metrotrein afgeladen met voetbalsupporters op weg naar dat andere voetbaltoernooi aan de andere kant van de spoorlijn in Zuid Oost: het Amsterdam Tournament van Ajax. Het toernooi dat het amsterdamse stadsbestuur ertoe deed besluiten dat de aanwezigheid van sommige groepen gebruikers in het centrum, manifestaties van anderen uitsluit.
Amsterdam, augustus 2007